Myślenie, które wykracza poza podręcznik
Ostatnie trzy lata pracy z uczniami pokazały, że lekcja języka angielskiego może być czymś znacznie więcej niż nauką słówek i zasad gramatycznych. Dlatego obok rozwijania kompetencji językowych staraliśmy się tworzyć przestrzeń sprzyjającą refleksji, uważności i świadomemu myśleniu. Wiele zajęć rozpoczynaliśmy od krótkich ćwiczeń oddechowych przy spokojnej muzyce. Te kilka minut wyciszenia pomagało uczniom uporządkować myśli i skierować uwagę na „tu i teraz”. Był to także sposób na przygotowanie umysłu do efektywnej nauki oraz pokazanie młodym ludziom, że dbanie o własny dobrostan psychiczny jest równie ważne jak zdobywanie wiedzy.
Naturalnym uzupełnieniem tych działań stały się rutyny krytycznego myślenia, takie jak See, Think, Wonder, Think–Pair–Share, Double Bubble czy 3–2–1 Bridge. Dzięki nim uczniowie uczyli się nie tylko języka angielskiego, ale również zadawania pytań, dostrzegania różnych perspektyw, wyrażania własnych opinii oraz uważnego słuchania innych.
Rutyny myślowe wykorzystywaliśmy podczas omawiania aktualnych wydarzeń społecznych i medialnych. Jednym z nich był wstrząsający, nie tylko całą Ameryką, zamach na Charliego Kirka, którego postać posłużyła nam do wprowadzenia i przećwiczenia zaimków względnych. To pozwaliło uczniom dostrzec praktyczne zastosowanie nowych struktur językowych i jednocześnie rozwijać umiejętność krytycznej analizy przekazów.
Ważnym elementem zajęć było również odnoszenie się do wydarzeń bliskich uczniom. W okresie poprzedzającym Dzień Babci i Dziadka czy Święta Bożego Narodzenia pracowaliśmy z poruszającym filmem Timepiece. Stał się on punktem wyjścia do rozmowy o upływającym czasie, relacjach rodzinnych oraz wartości wspólnie spędzonych chwil. Dla wielu uczniów była to okazja do zatrzymania się na moment i refleksji nad tym, co naprawdę ważne.
Rutyna Double Bubble świetnie sprawdzała się podczas wprowadzania nowych zagadnień gramatycznych. Zamiast otrzymywać gotowe reguły, uczniowie samodzielnie porównywali przykłady, odkrywali podobieństwa i różnice oraz formułowali własne wnioski dotyczące zastosowania nowych struktur.
Szczególnie wartościowym doświadczeniem była także praca z filmem Dangerous Minds. Rutyny Me, Myself and I oraz See, Think, Wonder pomogły uczniom przygotować się do odbioru filmu, który stał się inspiracją do rozmów o problemach współczesnej młodzieży, relacjach międzyludzkich, szacunku i wdzięczności za możliwości, jakie otrzymujemy każdego dnia.
Na wielu lekcjach punktem wyjścia do dyskusji były obrazy, fotografie czy pojęcia, takie jak np. „indifference” – obojętność. Uczniowie zastanawiali się nad jej przyczynami, skutkami oraz sposobami przeciwdziałania jej w codziennym życiu. Takie rozmowy pokazywały, że nauka języka może jednocześnie rozwijać empatię, wrażliwość społeczną i odpowiedzialność za drugiego człowieka.
W świecie, który często promuje indywidualizm, rywalizację i koncentrację tylko na własnych potrzebach, rozwijanie umiejętności myślenia, słuchania innych oraz dostrzegania różnych perspektyw staje się niezwykle cenne. Rutyny krytycznego myślenia pomagają młodym ludziom nie tylko skuteczniej się uczyć, ale przede wszystkim stawać się bardziej świadomymi, refleksyjnymi i empatycznymi ludźmi. Być może właśnie wakacje będą najlepszym momentem, aby wykorzystać te umiejętności poza szkolną ławką: dostrzegać („see”), zastanawiać się („think”) i nie przestawać zadawać pytań („wonder”). Bo rozwój młodego człowieka nie kończy się wraz z ostatnim dzwonkiem – trwa wszędzie tam, gdzie jest ciekawość, uważność i otwartość na drugiego człowieka.
Agnieszka Kozik
